Ken uw Wijk; Cornelis Drebbelstraat

Door: Gré ten Caat

Cornelis Jacobsz. Drebbel (1572-1633) werd geboren in Alkmaar maar woonde later onder meer in Haarlem, Praag en Londen. In Londen is hij overleden, 61 jaar oud. Drebbel was breed georiënteerd want hij was scheikundige, fysicus, chemicus, graveur en uitvinder.

Al op jonge leeftijd specialiseerde Drebbel zich in kopergraveren en glasblazen. In die tijd begon ook zijn belangstelling voor mechanica en alchimie. Octrooi kreeg hij op een waterpomp en in 1598 op een eeuwig lopende klok. Deze klok was weer gebaseerd op zijn uitvinding van de perpetuum mobile.

Het Engelse hof hoorde van zijn uitvindingen en nodigde hem uit naar Londen te komen. Met zijn gezin ging hij daar in 1604 wonen, in het Eltham Palace.

Drebbel demonstreerde voor het Engelse hof zijn perpetuum mobile en klavecimbels die op zonne-energie werkten.

Door zijn uitvindingen op mechanisch en hydraulisch gebied was zijn naam inmiddels tot ver in Europa doorgedrongen. In 1611 vertrok hij, op uitnodiging van de Duitse keizer, naar Praag om daar aan zijn natuurwetenschappelijke uitvindingen verder te werken. Maar hij woonde er niet lang want zijn beschermheer
Rudolf II werd in 1613 afgezet en Drebbel moest terug naar Londen.

Hij bleef dingen uitvinden. Zo ontwikkelde hij een thermoscoop (toestel dat veranderingen in de warmtetoestand
van een lichaam, vloeistof of gas aangeeft) en een temperatuurregelaar. De huidige thermostaat is daar het uitvloeisel van.

Drebbel gebruikte de temperatuurregelaar onder andere voor een broedmachine om “eijers te broeden zonder hinne” of wel: eieren uit te broeden zonder een hen.

Hij was ook goed in lenzen slijpen. Deze lenzen gebruikte hij voor het maken van verrekijkers en een microscoop.
Pas onder Swammerdam (1637-1680) en Van Leeuwenhoek (1632-1723) groeide de microscoop uit tot een belangrijk wetenschappelijk instrument.

Drebbels bekendste uitvinding was echter de onderzeeboot. Rond 1620 heeft hij met zijn onderzeeër, waarin een tiental mensen, een roeitocht van dertien kilometer gemaakt op de Theems. De boot bleef ongeveer drie uur
onder water. Het werd zo'n succes dat hij meteen in dienst mocht komen van de Engelse marine.
Helaas werd hij een paar jaar later ontslagen omdat de onderzeeboot en het kruit dat hij ook zelf maakte, niet voldeden aan de verwachtingen van de Engelsen.

Vanwege geldnood werkte Drebbel in z'n laatste levensjaren als houder van een koffiehuis en als bierbrouwer.

De Cornelis Drebbelstraat loopt van de Goudriaanstraat tot het Cuypersplein.